Interview gangmakers vanuit het Lief & Leed project op Rapenburg
Robert en Nienke in het zonnetje
Een Lief & Leedstraat is een straat waar buren naar elkaar om kijken. Met aandacht voor elkaar, een luisterend oor, maar ook gezelligheid en wat gein. Een straat waar iedereen zich thuis voelt. Op het Rapenburg in Amsterdam zetten Robert en zijn vrouw Nienke zich in als zogenoemde ‘gangmakers’: buurtbewoners die verbinding stimuleren en oog hebben voor elkaar. Wat begon met een gedachte naar aanleiding van een radiobericht, groeide uit tot een betrokken en levendige buurtgemeenschap.
Hoe zijn jullie gangmakers geworden?
Robert: “Ik hoorde over het Lief & Leed-project op de radio, precies op een moment dat er in onze straat discussie was over expats. Er werd geklaagd dat zij weinig binding zouden hebben met de buurt. Toen dacht ik: wat doen we eigenlijk zélf om die verbinding te maken? Als je ergens over klaagt, moet je ook in de spiegel kijken. Wat kun je zelf bijdragen?”
“Ik heb zelf helemaal geen moeite met expats,” vervolgt hij. “Sterker nog, ik vind het heerlijk om in een internationale stad te wonen. Maar die verbinding ontstaat niet vanzelf, daar moet je iets voor doen.”
Was je toen al actief in de buurt?
Robert: “Eigenlijk wel. Ik organiseerde al buurtborrels en had een buurtapp opgezet. Het Lief & Leed-project sloot daar perfect op aan. Het is een mooie manier om nieuwe buren welkom te heten of aandacht te geven aan iemand die het nodig heeft. Je laat zien: we zijn betrokken bij elkaar.”
Die betrokkenheid ontstond al eerder, toen Robert zijn fotostudio op Rapenburg betrok. “Het was toen nog een casco ruimte. Voordat ik het ging inrichten, leek het me leuk om er tijdelijk een soort galerie van te maken voor buurtbewoners. Ik dacht: er zijn vast mensen die schilderen of iets creatiefs doen.”
Dat idee bleek een schot in de roos. “Er kwam van alles op af: een operazanger die wilde optreden, iemand die een chocoladeworkshop gaf. Uiteindelijk hebben we de hele straat afgesloten en werd het een groot buurtfeest. Mensen praten er jaren later nog over. Er is wel eens gevraagd of ik het opnieuw wil organiseren, maar het was zó bijzonder dat ik bang ben dat we het niet kunnen evenaren. We organiseren wel nog jaarlijkse borrels, maar niet meer zo een groot feest.”
Wat betekent ‘gangmaker’ voor jullie?
Robert: “Ik vind het een mooie term. Het gaat er niet om dat wij constant met cadeautjes rondlopen. Juist niet. Het idee is dat anderen het ook oppakken. Dat iemand zelf denkt: ik koop een cadeautje voor een nieuwe buur of voor iemand die net een baby heeft gekregen. De enige ‘regel’ is dat je het namens de buren doet.” Als gangmaker weet je welke buur in het zonnetje gezet mag worden en wie wel een opsteker kan gebruiken. Om gangmakers in Amsterdam Centrum hierbij te helpen is er een ‘Lief & Leedpotje’ beschikbaar met een bedrag van 150 euro per straat.
Naast zijn rol als gangmaker is Robert fotograaf, gespecialiseerd in portretten. “Dat mensgerichte zit wel in mij. Misschien helpt dat ook in deze rol.”
Hoe geven jullie het concreet vorm?
Robert: “We hebben samen een poster opgehangen en flyers verspreid om kenbaar te maken dat wij de gangmakers zijn. Maar het is geen enorme taak. Het gaat vooral om alert zijn op wat er speelt.”
Robert vervolgt: “Laatst had een buurman een operatie ondergaan. Veel mensen wisten dat niet, maar mijn vrouw Nienke hoorde het en is even langsgegaan met een cadeautje. Dat soort kleine gebaren maken een groot verschil.”
De buurtapp speelt daarin een belangrijke rol. “Daar zitten inmiddels meer dan honderd mensen in,” vertelt Robert. “Die buurman plaatste daarna een foto van het cadeautje met de tekst ‘bedankt lieve buren’. Dan zie je dat anderen reageren en vragen hoe het gaat.Zo ontstaat er contact, ook op straat. Het werkt als een olievlek.”
Wat zijn uitdagingen in een diverse buurt?
Robert: “We hebben een heel gemengde straat. Van expats die dure appartementen huren tot mensen die financieel moeilijk rondkomen. En toch ontstaat er contact.”
“Met expats is het soms wel lastiger,” erkent hij. “Vooral huurders voelen zich vaak tijdelijk en zijn minder betrokken. Mensen die hier een woning hebben gekocht, zie je vaker terug bij buurtactiviteiten.”
Nienke probeert ook deze groep actief te betrekken. “Zij gaat vaak even langs om ze persoonlijk uit te nodigen voor een borrel. Dat helpt wel.”
Wat maakt iemand een goede gangmaker?
Robert: “Het helpt als je optimistisch bent en je grenzen kunt aangeven. Maar eigenlijk denk ik dat het vooral gaat om dat ene moment waarop het ‘klikt’. Als je over het project hoort of leest en denkt: dit past bij mij, dan komt de rest vanzelf.”
Ze ervaren daarbij ook steun van hun contactpersoon vanuit welzijnsorganisatie DOCK. “Als er iets is, kunnen we altijd sparren. Maar tot nu toe voelt het vooral als een hele fijne, positieve bubbel.” DOCK ondersteunt vanuit de buurthuizen bewoners die gangmaker willen worden. Zij helpen bij de start en denken mee bij vragen over de aanpak en voortgang. Gangmakers krijgen een startpakket met het budget van 150 euro, flyers en materiaal waarmee ze aan de slag kunnen. DOCK blijft betrokken en ziet graag wat er allemaal voor moois ontstaat.
Wat is voor jullie het grootste succes?
Robert: “De optelsom van alle kleine dingen. De buurtborrels, de app, het Lief & Leed-project—samen zorgen ze voor verbinding. Na een borrel zie je mensen elkaar vaker aanspreken op straat. Dat is echt mooi om te zien.”
Aan het einde van het gesprek lacht hij: “Ik kwam hier eigenlijk een beetje gestrest binnen. Ik was net terug van een grote klus in Arnhem en Nienke is ziek thuis. Het interview kwam niet helemaal uit. Maar als ik er dan over vertel, merk ik hoeveel energie ik ervan krijg. Het enthousiasme komt vanzelf.”
Een verbindend initiatief
Het verhaal van Robert en Nienke laat zien hoe kleine gebaren kunnen uitgroeien tot iets groots. Door aandacht te hebben voor elkaar en initiatief te nemen, ontstaat er een buurt waarin mensen elkaar kennen en weten te vinden. Soms begint dat simpelweg met een gedachte: wat kan ik zelf doen?