Workshop Laaggeletterdheid Schiedam: herkennen, begrijpen en doorverwijzen

Op 19 februari vond in Wijkhuis Dreesplein een inspirerende Workshop Laaggeletterdheid plaats voor vrijwilligers en stagiairs onder leiding van Bianca Kroonenberg (teamleider DOCK) en Fleur Huijsmans (Participatiemakelaar coördinatie informeel taalaanbod & stagecoördinator). Dankzij de kleine groepsgrootte was er volop ruimte om samen de diepte in te gaan. Centraal stond één belangrijke vraag: hoe herken je laaggeletterdheid, en weet je welk aanbod er is wanneer iemand hiermee aan de slag wil?

Laaggeletterdheid in de wijkinloop

In de Schiedamse wijkinlopen komen dagelijks bewoners binnen met vragen over wonen, werk, zorg, veiligheid en het begrijpen van (digitale) brieven. Regelmatig speelt laaggeletterdheid hierbij een grote rol. Juist omdat je het niet altijd ziet of hoort, is herkennen zo belangrijk. Veel mensen hebben namelijk een prima spreekvaardigheid, terwijl lezen en schrijven op een heel ander niveau liggen.

Laaggeletterdheid betekent dat volwassenen moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen, en daardoor onvoldoende taal- en digitale vaardigheden hebben om zelfstandig mee te doen in de maatschappij. Dit geldt voor mensen met Nederlands als eerste, tweede of zelfs derde taal. Soms ligt er een Taalontwikkelingsstoornis (TOS) aan ten grondslag. Laaggeletterdheid is iets anders dan het nog leren van de Nederlandse taal: het gaat om het ontbreken van basisvaardigheden.

In de schoenen van een laaggeletterde

Tijdens de workshop kregen deelnemers letterlijk een inkijkje in de belevingswereld van iemand die laaggeletterd is. Aan de hand van veelgebruikte termen uit de wereld van woningcorporaties en de zorg werd duidelijk hoe ingewikkeld taal kan zijn. Woorden die voor taalvaardige mensen al lastig zijn, worden voor laaggeletterden vaak een bijna onmogelijke opgave.

In de zorg leidt dit regelmatig tot misverstanden. Mensen knikken instemmend tijdens een gesprek met de arts, maar begrijpen thuis de instructies niet goed. Woorden als nuchter, belasten, ontlasting en preventie hebben meerdere betekenissen binnen de Nederlandse taal. Zo kan belasten in de zorg slaan op fysieke druk, terwijl het buiten de zorg juist over geld en belasting gaat. Dat zorgt voor verwarring met soms grote gevolgen.

Leren door te doen

Een bijzonder onderdeel van de workshop was het escapespel, ontwikkeld door Stichting Lezen en Schrijven. Met speelse opdrachten ervaren deelnemers hoe het is om je weg te moeten vinden in een wereld vol brieven, formulieren en medische afspraken zonder voldoende taalvaardigheid. DOCK’er Fleur zet dit spel ook regelmatig in bij haar taalactiviteiten en tijdens deze workshop bleek het een krachtige werkvorm.

Verhalen die raken

De workshop werd afgesloten met een open gesprek en een video van Expertisecentrum Basisvaardigheden, waarin mensen met laaggeletterdheid zelf aan het woord komen. Hun verhalen maakten de impact tastbaar en gaven herkenbare, praktische voorbeelden van situaties waarin zij dagelijks terechtkomen.

Samen sterker in de wijk

Op 9 maart vindt een netwerkbijeenkomst over de Wijkinloop plaats. De wijkinloop is een krachtig, laagdrempelig middel om onderwerpen als laaggeletterdheid bespreekbaar te maken. Het thema van deze bijeenkomst wordt binnenkort bekendgemaakt.

Wanneer laaggeletterdheid wordt gesignaleerd in de wijkinloop, kunnen bewoners worden doorverwezen naar de Schiedamse bibliotheek. Hier is een speciaal aanmeldpunt waar mensen worden gekoppeld aan de juiste taalaanbieder. De bibliotheek heeft een compleet overzicht van het aanbod en de bijbehorende expertises. DOCK is één van de aanbieders en richt zich op informele taalactiviteiten.

Samen zorgen we ervoor dat taal geen drempel hoeft te zijn, maar juist een sleutel tot meedoen.

Schiedamse bibliotheek